(Nils Kreuger, 1910)
Het Heilige eerst –
vandaar ‘Heilige Volgorde’
door Philip Renard
Een wezenlijk aspect van alle onderricht is voor mij de ‘Heilige Volgorde’. Nog afgezien van een mogelijke verwondering over de aanduiding ‘heilige’ zou iemand zich af kunnen vragen: hoezo volgorde? Er zijn namelijk mensen die zeggen: “ ‘Dit’ is alles wat er is. Wat zou in ‘dit’ een volgorde kunnen zijn?”
Ik beschouw ‘dit’, de huidige beleving, niet als ‘alles wat er is’, maar louter als de huidige vorm van het verschilloze en tijdloze ‘Dat’. Ook zie ik dat in vrijwel iedereen na een geloofwaardige beleving van ‘dit’, van vrijheid, toch nog onvrijheden en begoochelingen kunnen optreden. Vandaar dat ik het vaak als terecht kan ervaren om enige aandacht te schenken aan de in de psyche aanwezige inhoud, met alle emoties en verhalen, en overtuigingen zoals ‘ik heb gelijk’. Wel is het natuurlijk zo dat juist deze inhoud ervoor zorgt dat we heel snel door de verhalen erin gefascineerd raken, en vaak ook eraan vastgekleefd blijven. Met name de emotionele lading die voelbaar is in onze psychische inhoud, in onze verhalen, zorgt op een blinde manier voor een verstrengelend effect, waarbij we ons helemaal met de inhoud identificeren. Vaak kun je dan niet eens ontwaren dat je iets anders zou zijn dan deze emotionele inhoud.
Vandaar dat ik steeds opnieuw uitnodig om een onderbreking toe te staan in de reeksen verhalen en overtuigingen die zich aandienen. Zo maar even onderbreken, een gat laten vallen in een aan elkaar geregen keten van fascinerende verhalen. Zodra je het gat werkelijk toestaat, zul je kunnen merken dat de tijd even ophoudt, of zelfs ‘nog nooit heeft bestaan’. Het gat bevat nog geen verleden en toekomst, en ook geen ‘nu’ – het is leeg, ook wat betreft de tijd. Vandaar dat je, zodra je weer opnieuw gedachten en emoties op laat komen, kunt spreken in termen van ‘nu begint het pas’, of ‘ik zie dit voor het eerst’. Doordat de onderbreking in feite tijdloos was en is, is het huidige object het ‘eerste’ object – kersvers.
Je kijkt dan vanuit het Tijdloze, wat hetzelfde is als het Verschilloze. Dat kent nog geen enkel verschil, dus ook nog geen enkele twijfel of dilemma. Ook al rijst nu een twijfel op, je kijkt al vanuit het Twijfelloze. Het zien dat dit het geval is, dat je nu al kijkt vanuit Dat, beschouw ik als van het grootste belang. Zo kun je dit steeds meer gaan waarderen. Op deze manier blijf je steeds minder aan een twijfel of emotie vastkleven. Zodra dat vastkleven wél gebeurt, en je zelfs verzwolgen lijkt door een emotie, kun je toch meteen weer een onderbreking toestaan.
Gaandeweg dringt tot je door dat deze twee manieren van kijken niet op een willekeur gebaseerd zijn, alsof het gewoon twee werelden zijn die elkaar nou eenmaal afwisselen, met een geloofwaardigheid die niet veel van elkaar verschilt. Nee, je ziet dan dat er wel degelijk een soort hiërarchie is, een hiërarchie wat betreft innerlijke waarde.[*] Het is een volgorde die verwoord kan worden als: ‘Eerst het wezenlijke, het lege en waardevolle, en daarna de verschijningsvormen die zich erin aandienen.’ Je kunt dan zien dat deze volgorde volkomen terecht is.
Wat deze zo terecht maakt is dat het wezenlijke, wat je ware natuur is, nog helemaal geen persoonlijke kleur heeft, nog geen enkele invulling of inkleuring – laat staan een mening of oordeel. Vandaar dat ik het een ‘Heilige’ Volgorde durf te noemen. ‘Heilig’ is datgene wat nog geen persoonlijk aspect heeft, waar niets individueels een bepalende rol speelt of een belang bij kan hebben. Ja, vooral het element van ‘belang’ (wat vaak neerkomt op eigenbelang), dat is vooral het punt. Het ontbreken van belang verdient een aanduiding als ‘heilig’.
Vandaar de uitnodiging: herken eerst je ware, niet-persoonlijke natuur, en kijk van hieruit naar je persoonlijke aspecten.
[*] Ik wil hier graag benadrukken dat het woord ‘hiërarchie’ wat mij betreft uitsluitend bruikbaar is zolang hierin geen enkel element van macht aanwezig is. Geen verfijnd soort Paus, Opperrabijn of Ayatollah mag hier een rol in spelen. Geen enkel mens staat boven jou. Geen mens is heilig. Het woord hiërarchie betekent letterlijk ‘het heilige eerst’, dat wil zeggen ‘Niet-persoon eerst’.